Yemek Tariflerim
Pratik Ölçülerle Hazırlaması Kolay,Türk ve Dünya Mutfağından Pasta,Kek,Çörek,Yemek Tarifleri
Kolesterol

Her insanın kanında bulunan yağ benzeri, beyaz bir maddedir. Hücre zarının ve bazı
hormonların yapımında kullanılır. Beyin, sinir sistemi, kalp, bağırsaklar, kaslar,
karaciğer başta olmak üzere tüm vücutta yaygın olarak bulunur. Büyüme ve gelişmeyi
sağlar. Bir kısmı karaciğerde üretilirken, bir kısmı da besinler yoluyla alınır. Hormonlar,
D vitamini ve safra suyunun yapımında önemli rolü vardır. Genelde fazlası liflerle
birleşip bağırsak yolu ile dışarı atılır. Eğer kanda fazla miktarda kolesterol varsa, bu
kan damarlarında birikir ve kan damarlarının sertleşmesine, daralmasına
(arteriyoskleroz) yol açar.

Tüm hayvansal besin ve yağlarda (et, süt, tereyağı vb.) bulunur. Bitkisel besin ve
yağlarda (meyve, sebze, tahıl vb.) kolesterol yoktur.

Lipoprotein

Kolesterol, kanda çözünmesi ve taşınması için karaciğerde bir protein ile birleştirilir. Bu
kolesterol ile protein birleşimine lipoprotein adı verilir. Bu lipoproteinlerin çeşitleri
vardır.

HDL Kolesterol ( High Density Lipoprotein ) - Yüksek Yoğunluklu Lipoprotein

Vucudun kullanamadığı yağı karaciğere, karaciğerden de safraya boşaltmak üzere
taşır. Böylece kolesterolun kandan uzaklaştırılmasını sağlayarak damar duvarındaki
birikimini engeller. HDL kolesterol düzeyi arttıkça kalp krizi riski azalır. Bu nedenle
HDL kolesterol "iyi" kolesterol olarak anılır.

LDL Kolesterol ( Low Density Lipoprotein ) - Düşük Yoğunluklu Lipoprotein

Kötü huylu kolesteroldür. Kan kolesterolünün yaklaşık olarak %70' ini taşımaktadırlar.
Kan damarları duvarlarına girebilmek için yeterince küçüktürler ve damarlara zarar
verirler.

VLDL Kolesterol ( Very Low Density Lipoproteins ) - Çok Düşük Yoğunluklu Lipoprotein
İçeride yapılan yağları karaciğerden alarak kas ve yağ dokusuna taşırlar. Çabucak
yıkılıp düşük yoğunluklu lipoproteine (LDL) dönüşürler.

Trigliserid

Vücudumuzda ve yiyeceklerde bulunan yağlar tek yağ asidinden oluşmaz. Yağların
çoğunun yapısında 3 yağ asidi vardır. Yapısında 3 yağ asidi bulunan yağlara da
trigliserid denir. Trigliseridler kanımızda da dolaşırlar. Kanda düzeylerinin yükselmesi
kalp sağlığına olumsuz etki eder.

Kan Yağları Normal Değerleri

                                                                           Erkek                           Kadın
Total Kolesterol  
                                               < 200 mg / dl              < 200 mg / dl
HDL Kolesterol                                                 45 - 70 mg / dl            35 - 60 mg / dl
LDL Kolesterol                                                  < 160 mg / dl              < 160 mg / dl
VLDL Kolesterol                                                < 36 mg / dl                  < 36 mg / dl
Trigliserid                                                         50 - 165 mg / dl           50 - 175 mg / dl


RİSK TABLOSU
                                                                               Kolesterol / HDL Kolesterol

                                                                                      Erkek            Kadın
                                                                                 
Çok Yüksek Risk                                                             > 14.3             > 8.3
Yüksek Risk                                                                 14.3 - 5.6        8.3 - 5.6
Orta Risk                                                                      6.7 - 4.0        5.6 - 3.7
Düşük Risk                                                                   4.0 - 2.7        3.7 - 2.5
Muhtemel Korunma                                                         < 2.7              < 2.5


YUMURTA VE KOLESTEROL

Bir yumurta sarısında 213 mg kolesterol bulunuyor.Yumurta akında, kolesterol ve yağ yok. Yumurta yüksek kolesterol içeriğine sahip besinimiz olması nedeniyle yıllarca kötü bir ün kazandı. Besinlerdeki yüksek kolesterolün, kan kolesterolünde direkt artışa neden olduğu düşünülüyordu ve bu nedenle yumurta tüm diyetlerden uzak tutuldu ve korkarak tüketildi.Şimdi biliyoruz ki, kandaki kolesterolün önemli bir kısmı vücudun kendi üretimi... Kolesterol; insanlar ve tüm hayvanlarda vücutta sentezlenen yağ benzeri bir maddedir. Sinir liflerinin yalıtımı, hücre duvarının bütünlüğünün sağlanması, D vitamini sentezi, çeşitli hormonların ve sindirim salgılarının oluşumu için gerekli bir madde.

Kan kolesterol seviyesinin düzenlenmesinde; genetik, yaşam biçimi ve beslenme şeklinin önemli kriterler olduğu yapılan bilimsel çalışma sonuçları ile bulgulandı.Doymuş yağların, kan kolesterol düzeyine etkisi yüksek kolesterollü diyetten daha fazla olduğu kanısı artık hakim oldu. Beslenmemizde kolesterolden çok, toplam yağ miktarı ve doymuş yağ asitleri oranına dikkat etmemiz gerekli. Düşük yağlı diyet tüketen sağlıklı bireylerde her gün bir yumurta tüketiminin sakıncası olmadığı genellikle hakim olan bir görüş artık...

Yumurta, demir ve çinko gibi sağlığımız açısından önem taşıyan mineralleri de içerir.Demir, kan yapımı için gereklidir.
Yumurtada C vitamini bulunmaz. Yumurta C vitamini kaynağı bir besinle (domates,yeşil sebzeler, turunçgiller vb.) desteklenerek tüketilirse yapısındaki demirin emilimini artırmak için önlem almış oluruz. Yumurta özellikle büyüme -gelişme ve bağışıklık sisteminde rolü olan çinko minerali açısından da iyi bir kaynaktır. Yumurta düşük enerji içeriğine karşın (büyük boy yumurta =75 kal), birçok elzem besin öğesini yüksek oranda bulundurması nedeniyle "besleyici değeri yüksek" besin olarak tanımlanmaktadır.

Yeterli ve dengeli beslenmede diyetin yağdan gelen enerjisi %30' u aşmamalıdır.Toplam yağ miktarı kadar, yağ asitlerini doymuş ve doymamış olma özelliği de önemlidir. Doymuş yağların enerjiye katkısı %10'un üzerine çıkmamasına özen göstermelidir. Hayvansal kaynaklı bir besin olmasına rağmen yumurtanın yağ içeriği düşüktür. Büyük bir umurtada 4.5 gram civarında yağ bulunur. Bunun 1.5 gramı doymuş yağ asitleri, diğer kısmı ise, doymamış yağ asitleri şeklindedir. Görüldüğü üzere yumurta, kalp - damar hastalıkları için risk faktörü olan doymuş yağ asitlerini düşük oranda içerir ve toplam yağ miktarı düşüktür.

Saklama ve Pişirme Şekli ;

Yumurtaları, yıkamadan buzdolabında yumurta rafında veya kendi kartonunda saklamalıyız. Yumurtaların, buzdolabındaki diğer besinlerle temas etmemesine dikkat etmeliyiz.

Yumurta katı olarak tüketilecekse, 10 dakikadan uzun süre pişirilmemesi ve piştikten sonra soğuk suya tutulmalı.

Yumurta Hakkında ;

 - Yumurta kabuğunun yüzeyinde 17.000 adet küçük delik (por) bulunur.

 - Buzdolabında bir hafta bekletilmiş yumurta, oda ısısında bir gün bekletilmiş yumurtadan daha tazedir.

 - Yumurta uzun süre bekletilirse su ve karbondioksit kaybı nedeniyle ağırlığı azalır.

 - Yumurta %10 tuzlu suya (yarım litre suya 60 gr tuz) atılacak olursa taze yumurta dibe çökerken, bayat yumurta yüzeyde kalır.

 - Yumurtanın tazeliği en iyi kırıldığında anlaşılır. Taze yumurta kırıldığında yumurta akı ve sarısı tamamıyla yayılmaz ve birbirine karışmaz. Yumurta sarısı yüksek görünümdedir.

 - Yumurtayı hazırladığımız yiyeceklerin besleyici değerini arttırmada kullanabiliriz.Sebzelerin protein miktarı düşüktür. Bu nedenle sebzelere yumurta kırılması protein,vitamin ve mineral açısından dengeli karışımların oluşmasını sağlar.

 - Yumurta akı proteinlerinin form oluşturucu ve bu yolla kabarmayı sağlayıcı özelliği vardır. Bu nedenle kek hazırlamada doğal kabartıcı olarak tercih edilmektedir.

 - Katı pişirilmiş yumurta ile salataların (piyaz, patates salatası vb) süslemesi yapılabilmektedir.


Dr. Nezahat Sözer ORHAN'ın Sağlıklı Beslenme adlı Kitabından Alınmıştır